Mensen zijn geen robots

20190122_1152214320958165290745033.jpg

Er is veel onderzoek gedaan naar waarom mensen bepaalde goede voornemens niet volhouden. Tijdens mijn psychologiestudie werkte ik aan een aantal van die onderzoeken mee. Het leukste onderzoek was nog wel, dat ik mensen liet deelnemen aan een “smaaktest” waarin ze diverse soorten koekjes proefden om deze vervolgens te beoordelen op zaken als “mondgevoel” en “geur”. Er waren twee condities: de helft van de proefpersonen dronken vantevoren een ijskoude milkshake, de andere helft niet.

College-studenten voerden smaaktests uit naar andere lekkere dingetjes: snoepjes, chocolaatjes, vla en zoutjes of zo. Ik weet het niet meer precies. Ook zij gaven de helft van hun proefpersonen vóór de smaaktest een milkshake.

Wat de proefpersonen echter niet wisten, was dat wij niets deden met die ingevulde smaakformulieren. Ons ging het erom of mensen die vantevoren die milkshake hadden gedronken al dan niet meer koekjes gingen proeven. Ook wilden we weten of onze proefpersonen aan de lijn deden of vonden dat zij dat zouden moeten doen.

Het was een nogal ingewikkeld onderzoek naar een theorie die voorspelt dat lijnende mensen die al “gezondigd hebben” met die milkshake, méér koekjes, snoepjes of lekkers eten tijdens de smaaktest dan mensen die geen milkshake gedronken hebben. Mensen die aan de lijn doen, zouden immers hun dagdoel dan toch al niet meer gehaald hebben en vervolgens los gaan op de koekjes.

Mijn belangrijkste taak in dit onderzoek was dan ook om het gewicht van de schaal met koekjes vóór en ná de smaaktest te registreren.

Ik was niet betrokken bij de analyse van de data en ik weet dus niet of dit onderzoek de theorie uiteindelijk heeft ondersteund of verworpen. Nu ik zelf gedragsonderzoeker ben, zie ik nogal wat haken en ogen aan de opzet. Misschien moet ik toch eens een publicatie over dit onderzoek proberen terug te zoeken……

Waarom mensen hun doelen niet halen

Er is veel onderzoek gedaan naar waarom mensen hun voorgenomen doelen niet behalen. Uit die onderzoeken zijn ook veel adviezen geformuleerd, u kent ze vast wel: stel Specifieke, Meetbare, Acceptabele / Actiegerichte, Realistische en Tijdsgebonden doelen. Maak tussendoelen. Vertel over je doelen en zorg zo voor steun van je omgeving. Evalueer regelmatig. Beloon jezelf. Deze tips komt u in allerlei artikeltjes van semi-deskundige bloggers vanzelf tegen.

 

Toch is er soms anders aan de hand. Blijkbaar denken veel mensen in dagdoelen, óók wanneer hun echte doel veel verder weg ligt in de tijd.
In feite gaat het niet om die éne milkshake die tussen jou en je doel in staat. Ik drink ook weleens een milkshake en ik heb geen overgewicht. Maar wanneer die éne milkshake aanleiding is om de rest van de dag meer koekjes, appelflappen en chips te eten om vervolgens misschien zelfs wel te concluderen dat de hele week “verpest” is en er een week lang dagelijks milkshakes gedronken en appelflappen gegeten worden, dan is de kans groot dat dat einddoel helemaal uit het oog verloren wordt.

Het niet behalen van een uiteindelijk doel omdat er één keer een “overtreding van regels is”, is niet specifiek voor lijnen. Je ziet het bijvoorbeeld ook bij sommige mensen terug in financieel gedrag: mensen stellen een budget, dreigen het niet te halen door één impulsaankoop en gaan vervolgens helemaal los. Sommige mensen pakken de volgende dag of de volgende week erna de draad op. Sommigen ook niet.

Je kunt hier wel het één en ander uit afleiden:

  • Blijkbaar denken wij sequenteel.
  • Blijkbaar is er soms maar één hindernis nodig om een doel niet te behalen.
  • Blijkbaar pakken sommige mensen de draad weer op en anderen niet.

Wetenschappers hebben onderzoek gedaan naar dit fenomeen en waar het op neer komt is dat er in elk proces, dus ook een proces dat zou moeten leiden tot een structurele gedragsverandering, knelpunten of knooppunten zijn die blijkbaar eerst gepasseerd moeten worden voordat vervolgprocessen in gang gezet kunnen worden.
Onder andere het kunnen herkennen van het knelpunt en het al dan niet in het oog houden van het uiteindelijke doel, maakt het verschil om het al dan niet de draad weer kunnen oppakken. En hoe snél je die draad weer op pakt speelt een grote rol in of je dat uiteindelijke doel gaat bereiken.

Wij zijn geen robots

Nu is het soms heel logisch dat er knelpunten zijn in een proces. De kraan moet aan voordat het bad vol kan lopen en wanneer je in het begin van je SPSS-syntax een programmeerfoutje maakt, wordt géén van je analyses uitgevoerd.
Maar wij mensen zijn geen robots. Wij kunnen bést bedenken dat “ja” zeggen tegen die milkshake niet het einde van de wereld is. Eén keer voor veel geld kleren kopen die je niet nodig hebt, leidt er niet tot dat je nooit meer een fijn passief inkomen bij elkaar kunt beleggen. En wanneer wij willen stoppen met roken, kunnen wij dat ook bereiken als we dat foutje van die ene sigaret niet opvolgen door de volgende.

Zeg nou zelf, wat is nou één sigaret, één tas vol kleren of één milkshake op een mensenleven?!

Struikelen over een taak

Ikzelf maakte daar ook een variant in mee, in de afgelopen weken: ik struikelde zoals gebruikelijk in de eerste maand van een nieuw kwartaal, over mijn boekhoudprogramma. Ik schreef daar vorige week al over.

Dat ik de BTW-aangifte moest doen, dat stond na nieuwjaar dagelijks bijna bovenaan mijn lijstje met taken. Ik stelde dat uit, voelde me een mislukkeling en kwam er vervolgens ook niet toe om andere taken uit te voeren. Soms begon ik eraan, raakte verdwaald in boekhoudtermen en ging vervolgens maar een boek lezen. En zo lummelde ik de dagen voorbij en de weken ook, totdat ik vorige week in actie kwam, overlegde met mijn boekhouder en we samen een exceldocje ontwierpen.

Vervolgens maakte ik mijn boekhouding in orde en werd de BTW-aangifte gedaan. Ik mopperde, dat wel, maar…. ’t was de aller- allerlaatste keer dat ik met die boekhoudsoftware moest werken. Dat verlichtte het leed aanzienlijk.

En dóór….!

Ik nam me eind vorig jaar voor om op maandag een soort “werkmarathon” te doen zodat ik de rest van de week dagelijks nog maar een paar werk-taken zou overhouden.

En dat voornemen mislukte in de eerste èn in de tweede werkweek van dit jaar vanwege die éne taak die iedere dag weer terugkwam. Allemaal de schuld van die boekhoudsoftware, niet van mij natuurlijk. Ik ging veel wandelen, las boeken, maakte schoon, kookte vooruit, hing een lampje op, deed aan yoga, ging naar de film. Maar als het over “werk” zou moeten gaan, jammerde, zuchtte en mopperde ik in een hoekje en dat hield ik dus twee weken vol.

En afgelopen maandag? Toen hield ik mijn eerste werkmarathon, waaronder óók die boekhouding in dat programma. Net op tijd, want ’t werk stapelde zich op, dus gisteren ging ik maar lekker door. En vandaag ook.

Nu is die twee weken lummelen niet het einde van de wereld. Niet iedere dag was ’t zo erg als op de foto: ik hield me gewoon aan mijn afspraken met opdrachtgevers. Mijn eerste deadline is pas aan het einde van deze week. Geen probleem. Wat is nou die paar dagen lummelen op een mensenleven…..

Het goede nieuws is bovendien dat ik die bottleneck herkende en ervoor zorgde dat ‘ie nooit meer terugkwam.

Over mariimma

Alleenstaande moeder en ZZP-er die stukje bij beetje steeds meer financiële vrijheid ervaart.
Dit bericht werd geplaatst in babysteps, persoonlijke ontwikkeling, struikelen, voornemens en doelen, werk. Bookmark de permalink .

2 reacties op Mensen zijn geen robots

  1. Karin zegt:

    Mooi geschreven, ken je het boek “Schaarste”? Dit boek beschrijft ook dit proces en ook hoe wij omgaan met deadlines..

    Like

  2. Anja zegt:

    Leuk stuk, en herkenbaar. Ik kom vanuit de voeding, dus je dat onderzoek waar je over begon, vond ik reuze-interessant. Ik probeer het zelf zo te zien als: ik heb geen concrete doelen, ik heb een algemeen idee over wat ik zou willen bereiken. Af en toe ben ik daar dan fanatiek op, en soms helemaal niet, maar het blijft altijd in m’n achterhoofd.

    Liked by 1 persoon

Wat vind jij daarvan?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s