Het raadsel van de chirurg

Ik heb een raadsel.

Komt ‘ie….

Een vader en zijn zoon zijn op weg van de voetbaltraining naar huis. Onderweg rijden ze een tunnel in en uit het niets komt een tegenligger op ze af die op de verkeerde weghelft rijdt. Er volgt een frontale botsing. De vader is helaas op slag dood. De zoon wordt met gillende sirene naar het ziekenhuis gebracht, alwaar een team van chirurgen in gereedheid wordt gebracht om een levensreddende operatie uit te voeren.

De chirurg die de operatie zal uitvoeren werpt bij het binnenrijden van de patiënt een blik op het gezicht van de jongen en zegt vervolgens: “Ik kan de operatie niet uitvoeren, deze jongen is mijn zoon.”

Hoe kan dat?

Twee vaders?

In Boston is dit raadsel voorgelegd aan twee groepen proefpersonen; een groep kinderen en een groep studenten. De proefpersonen kwam met verschillende antwoorden: misschien was de jonge voetballer het kind van twee vaders? Of was er sprake van drie generaties, misschien? Wellicht was de vader in de auto een stiefvader?

Wat denk jij? Denk er eens over na?

Heb je al een verklaring? Of méér verklaringen, misschien?
Het antwoord op dit raadsel staat hieronder. Gun jezelf vooral even de tijd om erover na te denken.

.

.

.

Onbewuste stereotypering

Het antwoord is dat de chirurg de moeder van de jonge voetballer was. Slechts 15% van de proefpersonen gaf het goede antwoord, met een nauwelijks meetbaar verschil tussen de studenten en de kinderen. Ook kon geen verschil vastgesteld worden tussen kinderen uit gezinnen waarin men hoger of lager opgeleid was. Er was tenslotte geen verschil in de antwoorden van vrouwelijke of mannelijke proefpersonen.

Het kan zomaar zijn dat dit een heel oud onderzoek is, ik heb geen jaartal kunnen vinden. Maar sinds ik er dit voorjaar voor het eerst over las, heb ik het raadsel regelmatig voorgelegd aan vrienden en bekenden: aan de buren, aan de mensen met wie ik sport en aan de mensen met wie ik regelmatig samen de hond uitlaat. Ook tijdens mijn vakantie bijvoorbeeld, toen ik veel nieuwe mensen ontmoette van verschillende leeftijden; óók veel twintigers, dertigers, kinderen en pubers.

Ik heb niet precies bijgehouden hoe veel mensen op het idee kwamen dat de chirurg misschien een moeder was, maar het was een hele kleine minderheid. Ook Zonne, die ik probeer op te voeden met het idee dat mannen en vrouwen er soms weliswaar heel anders uitzien, maar dat dat niets zegt over wat ze kunnen worden, later als ze groot zijn. Zij dacht dat de jongen twee vaders had. Blijkbaar heb ik toch nog iets goed gedaan in de opvoeding (want já twee mannen kunnen samen prima een kind opvoeden!!), maar tegelijkertijd springen de tranen me in de ogen omdat dit antwoord vaker gegeven is dan dat die chirurg ook een moeder kan zijn. Volgens mij zijn er in de wereld méér vrouwen dan homo’s die samen een kind opvoeden, namelijk.

Overigens is het raadsel ook andersom uitgevoerd: moeder reed in de auto en een verpleegkundige weigerde om te assisteren tijdens de operatie. Ook in dát geval kwamen mensen niet op het idee dat die verpleegkundige ook een vader kan zijn.

Hebben vrouwen langere tenen dan mannen?

Het Bostonse onderzoek geeft haarfijn aan welke generalisaties er in de wereld zijn met betrekking tot verschillen in het beeld dat wij hebben van mannen en vrouwen. Die generalisaties zijn deels onbewust en omdat veel mensen wel aanvoelen dat het niet echt gewenst is om vrouwen en mannen in een hoek te zetten, doen we met man en macht ons best om onszelf en elkaar ervan te overtuigen dat wíj daar geen last van hebben, van dit soort genderstereotypering.

Mensen maken weliswaar grapjes over vrouwen maar dat is echt niet verkeerd bedoeld.

Toch. Het is overal. Als ik, een vrouw, een discussie leid en ingrijp wanneer ik in de moderator-rol vaststel dat de deelnemers op de loop gaan met een non-issue, wordt mij verteld dat ik schooljuffrouwerig ben. Ik heb gezien hoe een voorzitter van een vergadering, toevallig óók een vrouw, gewoon compleet genegeerd werd toen zij vanuit haar professionele rol eerst vriendelijk en vervolgens duidelijk verzocht om terug te gaan naar de agenda. En dat terwijl wij eigenlijk gewoon ons werk doen.

Wanneer een vrouw vanuit haar betrokkenheid bij een bepaald onderwerp gepassioneerd discussieert, wordt haar gevraagd of ze last van haar hormonen heeft. Alleen al om díe reden heb ik respect voor alle vrouwelijke politici, of ik het nu eens ben met hun standpunten of niet.

Wist u trouwens dat vrouwen geadviseerd wordt om hun natuurlijke stem te verlagen tijdens vergaderingen, zodat men beter naar ze luistert en ze serieuzer genomen worden?

Een vrouw heeft al snel lange tenen wanneer ze vertelt dat ze het ergens niet mee eens is. Onlangs had – naar mijn idee – een mán lange tenen, maar in de groep werd op dat moment toch vooral de oorzaak gelegd bij de oorzaak: één of andere uitspraak waar ik dan weer echt geen kwaad in zag.

Op dat specifieke moment ben ik maar niet over tenen begonnen. Als vrouw. Dat is vragen om problemen.

“Ach maar zo is het helemaal niet bedoeld!”

Wat ik persoonlijk nog erger vind is dat men onder het mom van humor vrouwonvriendelijke opmerkingen maakt. Vragen om respectvol te blijven staat dan gelijk aan vragen om gedoe. Op zo’n moment voel ik me met de rug tegen de muur staan: er niets van zeggen staat voor mij toch echt gelijk aan ruimte geven aan de negatieve framing van vrouwen, maar wanneer ik er wél iets van zeg dan moet ik het allemaal niet zo persoonlijk opvatten.

Ik vind dat geen fijn gevoel. Het maakt me boos, verdrietig, machteloos en ik voel me onterecht in een hoek gezet. Ondanks dat men soms anders beweert heb ik best een dikke huid en júist vanwege die dikke huid durf ik mijn nek uit te steken: ik weet immers welke reactie ik dan kan terugverwachten en tóch zeg ik er iets van. En soms ook niet want soms word ik er zo moe van, zo verschrikkelijk moe….

Zo hoorde ik laatst iemand zeggen dat het toch wel belangrijk is om een mannenquotum te hebben in een gemeenteraad omdat het niet goed zou zijn als mannen in de minderheid zouden zijn. Als vrouw word ik geacht om mee te lachen met dergelijke grappen, anders heb ik lange tenen of zeker net een zure appel gegeten. Het lag op het puntje van mijn tong om – ook onder het mom van “humor” – toe te voegen dat een quotum op heteroseksuelen, boeren en zakenmensen dan net zo belangrijk zou zijn. Of om te opperen dat die mannen dan wel eerst een testosteron-test moeten doen, want te veel testosteron maakt hen immers niet langer in staat om überhaupt nog rationeel te denken. Maar ik liet het maar voorbij gaan en ik ben er blij om dat ik me niet heb verlaagd tot dat niveau maar aan de andere kant blijft die zogenaamde grap door mijn hoofd spoken en baal ik ervan dat ik zo laf was om er niets van te zeggen.

Mensen die dit soort grappen maken doen dat in de hoop dat een door hormonen gedreven niet-rationeel wezen met erg lange tenen – ofwel een vrouw – daarop “hapt”. Maar ik hield me in. Don’t feed the troll, dacht ik. Don’t feed the troll. Don’t feed the troll. Met het effect dat deze grappenmaker ermee wegkwam. Ook niet goed.

Tegenwoordig denk ik dat veel te vaak, dat ik trollen niet moet voeren. Ik moet echt van die sociale media af en vandaag is de eerste dag.

Waarom is degene die hapt een loser en niet degene die vist?

Het is moeilijk voor me om niet te “happen”. Ik zie het namelijk niet als “happen”, dat is de interpretatie van de grappenmaker. Persoonlijk zie ik het als een kans om de grappenmaker even bij zichzelf te raden te laten gaat over wat hij (of zij) doet. Maar dat is vechten tegen de bierkaai. Hoe ik het ook breng, ik word toch niet serieus genomen. Als je als vrouw reageert op vrouwonvriendelijke grappen en opmerkingen die jou framen dan sta je één-nul achter en die achterstand haal je helaas nooit meer in. En dé personen die daar wél iets van zouden kunnen zeggen, namelijk andere mannen, die kijken naar mijn smaak al te vaak weg. Misschien valt het deze mannen niet eens op hoe respectloos het is om mensen zo te framen. Ik heb geen idee.

Eigenlijk is het heel gek dat “vissen” okay is, maar “happen” hilariteit oproept. Dat is de omgekeerde wereld.

Sommige mannen die vinden er ook wat van… gelukkig…

Nou ben ik vandaag toevallig ongesteld geworden of niet. Je kunt vast wel een argument vinden om dit hele blogartikel afdoen als hormonaal gezeur.

Misschien moet je dan even naar de onderstaande TED-talks kijken. Als je dat kunt opbrengen, tenminste. Als je bang bent voor te veel vrouwengejank, kijk dan naar deze witte middelklasse man: Michael Kimmel . Hij kende het raadsel van die chirurgen ook… hoewel hij een andere ervaring heeft in de antwoorden die hij kreeg toen hij het raadsel voorlegde aan twee mensen van een jongere generatie, dus misschien is er toch nog hoop. Misschien kun je me helpen om het raadsel aan een paar mensen uit je omgeving te stellen, ik ben heel benieuwd naar de antwoorden die jíj kreeg.

Deze TED-talks zijn trouwens ook interessant. Ik hoop dat jij er wat van leert, grappenmaker. Maar ik ben bang van niet. Want jij bedoelt het allemaal niet zo.

Soraya Chemaly Chimamando Ngozi Adichie Laura Bates Sheryl Sandberg Chaehan So Tony Porter

24 gedachten over “Het raadsel van de chirurg

  1. Misschien omdat ik in de gezondheidszorg werk was dit geen raadsel voor mij het was gewoon zijn moeder. Dat er nog steeds veel rolbevestigende patronen zijn herken ik…..mijn man werkte part-time dus ik moest ook wel part-time werken. Ik ben kostwinster alle jaren dat ik werkzaam ben en merk dat dit vaak niet als normaal werd en wordt beschouwd. Nog zo’n dingetje als we vroeger een motor gingen kopen, hield mijn man de verkoper aan de praat en ik kon de motor mooi bekijken. Voor een proefrit waren ze verbaasd dat ik reed en niet mijn man, dat ik kluste en niet mijn man was ook maar vreemd voor anderen. Ook nu is dit idd nog steeds aanwezig.

    Geliked door 1 persoon

  2. Ik moet bekennen dat ik meteen dacht aan de KI arts die wat gul was met zijn eigen sperma.

    Maar zo’n arts doet natuurlijk weer geen operaties, toch was dat het eerste waar ik aan dacht… eigenlijk ook niet fraai van me.

    Nou ja, iedereen is voor verbetering vatbaar, denk ik dan maar Ik ga er aan werken hoor, echt….

    Geliked door 1 persoon

  3. Moet eerlijk toegeven dat ik er ook niet uit kwam.. Misschien ook misleid door t volgende kopje ‘2 vaders?’ 😉 maar eerlijk is eerlijk denk ik stom genoeg bij t woord chirurg eerst aan een man (net als bij directeur omdat je een vrouw directrice noemt.. Maar voor een vrouwelijke chirurg is geen apart woord. Hoeft ook niet.. Maar ik denk in plaatjes.. Zie gewoon eerst een mannelijke chirurg voor me daarna pas beide)

    Vertelde m vanavond thuis aan man en dochter. Dochter zei binnen 2 seconden de mama.. En vond t ook superlogisch ❤️👍!

    Like

  4. Het is inderdaad een fascinerend raadsel, waar weinig mensen juist op antwoorden. Helaas. Kennelijk zitten de rolmodellen heel subtiel overal in verweven.
    Het onderzoek is ook uitgevoerd met twee groepen studenten, waarbij de ene groep vooraf vragen moest beantwoorden over hoe ruimdenkend ze zichzelf beschouwden ten aanzien van m/v gelijkheid en de andere groep algemene vragen kreeg voorgelegd. Daarna werd ze dit raadsel gegeven. Wat bleek? De groep studenten die had verklaard heel ruimdenkend te zijn was iets eerder geneigd goed te antwoorden. Maar, ook in die groep was het nog steeds erg beperkt. Ze hadden wel veel meer last van cognitieve dissonantie, immers als je eerst verklaard jezelf als heel ruimdenkend te zien is het wat ongemakkelijk dat je niet kon bedenken dat chirurgen ook vrouwelijk kunnen zijn.

    Geliked door 1 persoon

  5. Ja, het is inderdaad schrijnend. Ik kende hem al van mijn studie en legde hem voor aan 2 meisjespubers en een meisjeskleuter; alle drie kwamen ze niet met de oplossing dat een chirurg wel eens een vrouw zou kunnen zijn. Het is nog een lange weg te gaan voor ons vrouwen. Waar ik dan me dunkt het goede voorbeeld geef door fulltime verzorger te zijn en papa te accepteren wanneer het hem uitkomt en financieel te ondersteunen. Ik word er echt een beetje somber van moet ik zeggen.

    Geliked door 1 persoon

    1. Het begint met mensen er bewust van maken. Ook al gaan deze mensen mij daardoor zien als een “extremistische feminist” om zichzelf een rede te geven om mij niet serieus te nemen. Misschien komt er een dag dat zij hun onbehagen niet op mij projecteren, maar bij zichzelf te raden gaan….

      Like

      1. precies! I applaud you. de kracht zit in de herhaling. uiteindelijk blijven dingen als ‘ bordje naar de keuken’ en ‘dankjewel zeggen’ ook plakken. veranderen gaat langzaam, maar via een blog bereik je veel mensen die daardoor weer even een verfrissende blik krijgen. dit geldt ook voor je opvolgende blogs en ik hoop dat er nog vele volgen. en ach, een stempeltje extremistisch feministe; schouders ophalen en weer doorgaan (zoals voor alle rare of onbeleefde dingen die je naar je hoofd krijgt geslingerd als mens).

        Geliked door 1 persoon

  6. De grap ken ik ook al lang, net als alle zgn grappige opmerkingen . In mijn 42 jaar werkzame leven heb ik alle “leuke” opmerkingen voorbij zien komen. Tot aan die leuke baan die ik niet kreeg omdat her bestuur een vrouw op die functie niet zag zitten . (1972)
    In de laatste jaren dat ik werkte was de meerderheid van de leidinggevenden en de directie vrouw. ( ik was daar trouwens een van). Wat een verademing. Nadat mijn (tweede golf) feminisme wat was weggezakt ben ik tegenwoordig ondanks mijn leeftijd weer bloedfanatiek. Ik maak vervelende mannen het leven tamelijk zuur. Vrouwen/meiden laat je niet op je kop zitten. En samen sta je sterker!

    Geliked door 1 persoon

  7. Ik kende het raadsel inderdaad ook, er is hoop: in Zweden zijn mensen veel sneller geneigd om de chirurg als vrouw te zien.
    Daarnaast merk ik dat het echt wel helpt om te reageren op ‘grapjes’ of seksistische opmerkingen. Collega’s zeggen steeds vaker: door jou vallen mij dit soort opmerkingen nu opeens op. Dat voelt als een kleine overwinning. Blijf jezelf uitspreken! Hoe meer mensen dat doen, hoe meer we kunnen bereiken.

    Geliked door 1 persoon

  8. Ik was ook zo’n feministische vrouw, die een technische studie deed, en het raadsel niet kon oplossen. Daar baalde ik stevig van!

    Nu ik in de IT werk, kom ik regelmatig in dezelfde spagaten als jij hierboven beschrijft. Ik voer geen trollen, maar voor een aantal heb ik nu antwoorden paraat. En die geef ik ook. En ik ben regelmatig trolpreventie-opmerkingen aan het maken als ik in een nieuw team kom. Ik accepteer geen negatieve opmerkingen over vrouwen, ook niet over mannen trouwens. Ik accepteer geen verkleinwoordjes. Ik maak wel eens een grappige opmerking over mannen (omgekeerd trollend, zeg maar). En ik gun mannen “ook hun PMS dagje, al kunnen jullie het helaas niet vooraf aan de kalender zien. Jammer, maar ik kan het handlen hoor”.

    Toch maakt dat mijn positie niet makkelijker: Ik heb de vraag gekregen of ik ook een keer een rok ging aandoen (groot bedrijf, gevestigd op de Veluwe). Ik antwoordde dat ik dat wel wilde, op een dag dat deze man (teamleider van ander team) ook een rok zou aandoen, bijv. vanwege de warmte, of vanwege een Schotse feestdag. Mijn contract is niet verlengd…
    Gelukkig is mijn beroep veelgevraagd, dus werk heb ik wel weer kunnen vinden.

    En ik heb net 2 jonge vrouwelijke collega’s gevraagd zich in hun kracht op te stellen en nergens meer sorry over te zeggen, ipv de muisjes-houding te nemen. Zo feministisch ben ik nog wel gebleven.

    Geliked door 1 persoon

  9. Ik kende het raadsel al, en ook ik kwam (jaren geleden) ondanks mijn toen toch al fanatieke feminisme niet op het idee dat de arts een vrouw kon zijn. Ik vind het heel erg dat deze rolpatronen nog steeds zo actief aanwezig zijn in de samenleving. Je hebt wederom een mooi artikel geschreven over dit belangrijke thema!

    Geliked door 1 persoon

  10. Heb je het boek Lean In van Sheryl Sandberg gelezen? Daar haalt ze nog veel meer van dit soort voorbeelden aan. Overigens het enige “management-achtige” boek dat ik ooit met plezier heb gelezen (alhoewel het af en toe wel over the top Amerikaans is).

    Like

  11. Poeh, bij het raadsel kwam ik er ook niet uit… blijkbaar zit dit bij mij ook diep ingebakken.
    De rest herken ik ook en doe ook vaak mijn best om niet te happen. Hopelijk blijven we je zien op soical media, ik geniet van je!

    Geliked door 1 persoon

Wat vind jij daarvan?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s